Włoskie wpadki językowe

Nauka języka obcego łączy się także z popełnianiem błędów. To całkowicie normalne. Czy znasz przysłowie sbagliando si impara (uczymy się na błędach)?

Dziś zebrałam dla Was najśmieszniejsze wpadki językowe moje, moich znajomych i moich uczniów.

Niewypowiadanie podwójnych spółgłosek

Klasyk włoskich wpadek językowych. W języku włoskim często w wyrazach występuje podwójna spółgłoska, bardzo ważne jest, aby wypowiedzieć ją podwajając dany dźwięk, wtedy unikniemy błędów takich jak poniżej:

• jedna z najśmieszniejszych sytuacji przydarzyła się mojej przyjaciółce.
  Pracowała wtedy w Polsce we włoskiej firmie do której przyjechała delegacja dość poważnych Włochów z Wenecji. Przyjaciółka chciała być uprzejma, przygotowała gorącą kawę i chciała zaproponować kostki cukru do kawy (le zollette – kostki), niestety pomyliła się i powiedziała zoccolette, co oznacza w wulgarny sposób prostytutki. Włosi podobnież nie zrozumieli pomyłki i byli naprawdę oburzeni.
  Na pocieszenie, nie tylko nam obcokrajowcom zdarzają się błędy. Oto praca domowa włoskiego dziecka – lo zoccolo to cokół 

• Z tą samą przyjaciółką poszłam kiedyś do pizzerii. Na sam koniec poprosiła ona o sconto (rabat) zamiast o conto (rachunek).Pamiętam, że kelner się zmieszał, ponieważ nie było zapewne częstą praktyką proszenie o rabat w pizzerii. Wprawdzie rachunek nie został obniżony, ale kelner przyniósł nam coś gratis. Była to opłacalna pomyłka :)

• Wasze ukochane włoskie liczebniki – zauważyłam, że ponad połowa Kursantów ma problemy z quindici (15) i cinquanta (50), sedici (16) i sessanta (60), diciassette (17) i settanta (70).
  Często na zajęciach słyszę historie, że “dziś w moim mieście jest cinquanta gradi (50 stopni, wow Polska robi się bardziej gorąca od Sycylii!) albo córka ma quaranta anni (hmm czyli tyle samo co mama?).
  Kiedyś moja Kursantka opowiedziała mi na początku kursu, że ma brata, który ma cinquanta anni. Różne są sytuacje rodzinne, więc przez kilka miesięcy wspólnej nauki myślałam, że ma starszego od siebie o ponad 20 lat brata. Pewnego dnia na lekcji Kursantka była zdenerwowana i opowiedziała mi, że ona opiekuje się bratem pod nieobecność mamy. Niestety jej brat rzucał piłką i wybił sąsiadowi okno w domku letniskowym. Pomyślałam wtedy, że dziwny ten brat, pięćdziesięciolatek, który tak się zachowuje? Kryzys wieku średniego? Dopiero później jak opowiedziała mi, że brat ma problemy z matematyką w szkole zrozumiałam, że on miał quindici anni!

• Kolejna zabawna sytuacja z moich zajęć grupowych. Mój Kursant jest zakonnikiem, po kilku zajęciach chciał podzielić się tą informacją z innymi osobami w grupie. Pod koniec lekcji powiedział na forum grupy, że chciał im powiedzieć coś ważnego, dziewczyny słuchały uważnie. Kursant mówi: sono frate. Żadnej reakcji. Pytam się osób z grupy po włosku czy wiedzą co to oznacza, nie wiedziały. Kursant chciał wyjaśnić i tłumaczy im po włosku sono religioso. A wtedy jego kolega z grupy odpowiada jemu już po polsku „no i co z tego, ja też czasami chodzę do Kościoła”. Wyraz religioso/ religiosa oznacza religijny/ religijna, ale jest to także synonim wyrazu frate (zakonnik) / suora (siostra zakonna).

• często też na zajęciach Kursanci opowiadając mi o swoich wakacjach mówią, że mieszkali w albero (drzewo) zamiast albergo (hotel).

• Zdarza się też, że mają częsty kontakt telefoniczny z … papieżem (papa), zamiast z tatą (papà).

• niektórzy mówią o sobie, że są stupidi (głupi) zamiast powiedzieć, że są stupiti (zdziwieni).

• la colazione to śniadanie, nie kolacja (la cena).

• Moja mama na samym początku swojej przygody z językiem włoskim została zapytana przez Włoszkę co zazwyczaj jemy w Polsce na obiad. Mama chętnie jej opowiedziała o tym jak często jemy cane (pies) z ziemniakami i warzywami, zamiast carne (mięso). Mina Włoszki bezcenna.

Amici falsi (false friends)

Amici falsi to słowa, które pozornie wydają się mieć podobne znaczenie do polskiego, jednak w rzeczywistości znaczą zupełnie coś innego.

• Jakiś czas temu moja Kursantka opowiadała mi o swojej koleżance, która pojechała do Włoch i udała się do włoskiej lodziarni (gelateria). Pan sprzedający lody (gelataio) podobnież był bardzo przystojny, więc gdy koleżanka Kursantki przy zamawianiu lodów została zapytana „PANNA”, była zachwycona, że tak szybko wpadła jemu w oko. Odpowiedziała ochoczo po włosku „sì”, być może oczami wyobraźni widziała już najbardziej romantyczną randkę swojego życia. Niestety dopiero potem zrozumiała swoją pomyłkę. Tak naprawdę nie została zapytana o swój stan cywilny, tylko o to czy chce bitą śmietanę do lodów (la panna montata, często w skrócie la panna).

• Jeśli usłyszycie wyraz miseria nie oznacza to, że ktoś Wam proponuje do obiadu znaną w Polsce mizerię, ale mówi o biedzie (la miseria).

• Jeśli będziecie we włoskim barze i zamówicie latte to otrzymacie mleko, nie kawę latte.

• Jeśli szukacie mieszkania na wynajem i zobaczycie wyrażenie una bella ubicazione nie oznacza to ładnej łazienki, ale dobre położenie np. domu.

• Lubicie świeże lub suszone figi? Po włosku te owoce nazywają się fichi. Niestety często Polacy mówią figa – fica, ale uwaga! oznacza to zupełnie coś innego – w sposób bardzo wulgarny oznacza żeński narząd płciowy, a także kobietę bardzo atrakcyjną.

Z tym wyrazem nie tylko obcokrajowcy mają problem, ale sami Włosi! Dlaczego?

W języku włoskim istnieje reguła zgodnie z którą zazwyczaj drzewa są w rodzaju męskim (il melo, il pero, l’arancio, l’amareno, il ciliegio) , a owoce są w rodzaju żeńskim (la mela, la pera, l’arancia, l’amarena, la ciliegia). Wydawałoby się logiczne, że skoro il fico to figowiec, owoc powinien nazywać się la fica. Niestety, wyjątek!

Poniżej zdjęcie z włoskiego targu

A jakie były Wasze włoskie wpadki językowe? Czekam na komentarze!

Finalmente vs. Alla Fine: Kluczowe różnice

Dziś omówimy często popełniany błąd w użyciu wyrazów “finalmente” (wreszcie, nareszcie) i “alla fine” (w końcu). Choć brzmią podobnie i są czasem traktowane jako synonimy, mają różne konteksty użycia.

Finalmente: wyraża zadowolenie z realizacji

“Finalmente” odnosi się do naszego zadowolenia z osiągnięcia czegoś, na co długo czekaliśmy.

Przykłady:

• “Abbiamo finalmente ottenuto lo stipendio.” – Nareszcie otrzymaliśmy wypłatę.
• “Finalmente siete arrivati” – Nareszcie przyjechaliście.
• “Finalmente ho trovato il mio orologio.” – Nareszcie znalazłam/ znalazłem mój zegarek.
• “Finalmente ci sono riuscito.” –  nareszcie udało mi się

Wyraz ten może też występować samodzielnie: 

“Ho passato l’esame! Finalmente! “– Zdałem egzamin! Nareszcie!

UWAGA!

Wyraz ten nie występuje w negatywnych konotacjach.

Na ogół nie możemy powiedzieć:

Finalmente la macchina si è rotta (NO!) Nareszcie samochód się zepsuł (chyba, że naprawdę czekaliśmy, aby się zepsuł, żeby np. zakupić nowy, tylko wtedy moglibyśmy użyć “finalmente”, bo bylibyśmy zadowoleni).

Poprawnym wyrażeniem tutaj byłby właśnie wyraz “alla fine“, czyli “w końcu”. “Alla fine la macchina si è rotta“. W końcu samochód się zepsuł.

Alla fine: neutralne lub negatywne

“alla fine” może mieć neutralny lub negatywny wydźwięk.

• Neutralne użycie: “Alla fine ci sono riuscito.” – W końcu udało mi się
• Negatywne lub obojętne: “Alla fine lui è venuto.” – w końcu on przyszedł (ale tak długo na niego czekałam, że było mi to już obojętne).
  Nie mamy tutaj neutralnego wydźwięku, wyrażam emocje – mogę się cieszyć, że on przyszedł, nawet jeśli długo czekałam, albo zdanie może  też mieć wydźwięk ironiczny, ale w obu przypadkach zdanie opiera się na silnych emocjach

Zobacz nasze kursy włoskiego

Inne Przykłady

Przyjrzyjmy się przykładom z życia codziennego, aby lepiej zrozumieć różnicę:

• Mamma: Francesco, hai finito i compiti? (odrobiłeś pracę domową?)
  Francesco : Sì..
  Mamma : Finalmente…!!  

  “nareszcie”! wyraża zadowolenie, jeśli mama powiedziałaby “Alla fine ci sei riuscito“ (w końcu ci się udało) – miałoby to wydźwięk albo negatywny (bardzo długo robiłeś tę pracę domową, za długo!) albo neutralny (mama nie wyraża emocji tak jak w przypadku, gdy został użyty wyraz “finalmente”)

Alla fine: drugie znaczenie

“Alla fine” ma też drugie znaczenie: “na koniec”, “na samym końcu”.

“alla fine [del film] si scopre che lui era colpevole” – Na końcu filmu odkrywa się, że on był winny.

UWAGA!

Wyraz “alla fine” w przeciwieństwie do “finalmente” nigdy nie występuje samodzielnie.

Spero che tutto sia chiaro, Vi saluto, finalmente abbiamo il fine settimana